Posted by: mrd2h | พฤษภาคม 9, 2009

งานปีใหม่ของชาวมูเซอ

Moser new year033

สวัสดีครับทุกท่าน….

“โอจะคึโล”

คือเสียงร้องตะโกนเป็นภาษามูเซอจาก ”ลานจะคึ” ซึ่งกระจายอยู่ตามจุดต่างๆของหมู่บ้านดังมาเป็นระยะๆ
คำถามแรกที่ผมถาม นะเต๊าะ คือ แปลว่าอะไรครับ คำตอบคือ เป็นการเรียกให้มาร่วมงานหรือเรียกให้มาช่วยกันทำกิจกรรมต่างๆ ในงาน
หลังจากที่ไปเที่ยวในแถบ อ.อมก๋อย หลายทริปรวมถึงทริปที่ไปม่อนจอง ครั้งนั้นได้พบและพูดคุยกับชาวมูเซอในหมู่บ้านและได้รับคำเชิญชวนให้ไปร่วมเทศกาลปีใหม่ในแบบฉบับของมูเซอในช่วงปลายปี ทางคณะก็ได้ตกลงรับคำเชิญในทันใดโดยที่ยังไม่ทราบล่วงหน้าเลยว่าจะเป็นวันไหนและจะมีเวลาว่างมาหรือเปล่า เหมือนเทพเจ้าแห่งการท่องเที่ยวจะดลใจให้เรารับปากรับคำในการเชื้อเชิญในครั้งนี้ หลังจากนั้นอีกประมาณสองอาทิตย์ผ่านไปก็มีโทรศัพท์นัดวันเวลาจากทางชาวมูเซอผู้เชื่อเชิญระบุว่าเป็นวันที่ 27 ธันวาคม ตีสี่คือเวลาที่เป็นเวลาออกจากตัวเมืองเชียงใหม่เป็นประจำในเวลาที่จะไปเที่ยวทางเส้นทางนั้น ขับรถแบบสบายๆก็ไปสว่างตรงที่สวนสนบ่อแก้วพอดีเป็นปกติ หลังจากนั้นก็เลี้ยวซ้ายตัดเข้าอมก๋อยมุ่งหน้าสูหมู่บ้านมูเซอปากทางขึ้นม่อนดอยม่อนจอง วันที่เดินทางไปนั้นหมอกลงหนาจัดตลอดทางและยิ่งไปอยู่ในหมู่บ้านหมอกก็ลงตลอดทั้งวัน อากาศหนาวเย็นท่ามกลางหมอกหนา เป็นบรรยากาศที่เราพบตลอดยี่สิบสี่ชั่วโมงของการออกทริปในครั้งนี้

Moser new year016

เมื่อแรกไปถึงบรรยากาศโดยทั่วไปยังดูเงียบสงบเพราะเป็นช่วงที่ทุกคนต่างเตรียมงานกันและอีกอย่างทางเรายังไม่คุ้นเคยกับคนในหมู่บ้าน แต่หลังจาก นะเต๊าะ แม่บ้านชาวมูเซอผู้ใจดี ผู้เปิดบ้านต้อนรับให้ทางคณะได้เข้าไปพักด้วย ได้พาคณะเดินสำรวจและทำการทักทายคนในหมู่บ้าน บรรยากาศโดยรอบก็เปลี่ยนไป ดอกไม้แห่งมิตรภาพได้เบ่งบานขึ้นแล้ว ณ ที่แห่งนี้ ทั้งเด็ก ผู้ใหญ่ และผู้เฒ่าผู้แก่ ต่างยิ้มและทักทายทางคณะทุกๆ ครั้งที่ได้พบกัน หลังจากสำรวจพื้นที่และจัดแจงเรื่องที่พักเสร็จเรียบร้อยแล้ว นะเต๊าะ ไกด์จำเป็นก็พาพวกเราไปดูวิธีทำข้าวปุ๊ ซึ่งถือเป็นอาหารมงคลที่ทุกบ้านต้องทำในเทศกาลปีใหม่ วิธีทำก็ทำโดยการนำข้าวที่สุกแล้วไปตำให้เหนียวเป็นก้อนแล้วนำมาปั้นเป็นก้อนกลมๆไว้ปิ้งกินกันในช่วงเทศกาลปีใหม่ ทุกคนจะพร้อมใจกันใส่เสื้อผ้าใหม่ซึ่งเป็นชุดประจำเผ่า และจะมีการผลัดเปลี่ยนหมุนเวียนกันไปเต้นจะคึ ที่ลานจะคึ โดยจะมีผู้นำการเต้นทำการเล่นเครื่องดนตรีพื้นบ้านประจำเผ่ามีทั้งเครื่องเป่าและเครื่องสาย ส่วนคนอื่นก็จะเต้นและย่างก้าวเป็นจังหวะไปด้วยกันพร้อมตะโกนเชิญชวนให้คนมาร่วมงานมาร่วมเต้นกันด้วยคำว่า “โอจะคึโล” โดยการเต้นจะเต็นไปรอบๆ ไฟจะคึ ซึ่งเป็นไฟที่ถูกจุดไว้กลางลานและจะมีการเฝ้าไม่ให้ดับตลอดเวลาที่มีงาน เชื้อเพลงของ ไฟจะคึ ก็คือเทียนซึ่งจะจุดและมีเครื่องเซ่นต่างๆวางไว้โดยรอบ ชนเผ่ามูเซอถึงจะมีการเปิดรับกระแสวัตถุนิยมเข้ามาบ้างแต่ธรรมเนียมการปฏิบัติทุกอย่างยังเครี่งครัดคงเดิมมีกฎระเบียบต่างๆที่เกี่ยวกับผีและศาสนาชัดเจนซึ่งทุกคนต้องปฏิบัติตาม การทำแสดงความเคารพผู้หลักผู้ใหญ่ก็มีเช่นเดียวกับปีใหม่ของไทยแต่ที่น่าสนใจคือ ทุกคนจะใช้กาน้ำใส่น้ำอุ่นแล้วเดินไปตามบ้านต่างๆเพื่อรดมือผู้เฒ่าผุ้แก่ และก็จะได้รับคำอวยพรจากผู้เฒ่าผู้แก่กลับมา ช่างเป็นธรรมเนียมปฏิบัติที่เข้ากับอากาศหนาวเย็นแบบนี้จริงๆ Moser new year027
การเต้นจะคึจะถูกดำเนินไปตลอด 24 ชั่วโมงและก็จะกินเวลาไปหลายวันเลยทีเดียว หลังจากร่วมรับประทานอาหารเย็นเมนูเด็ดในแบบฉบับของเผ่ามูเซอ ก็มีการนั่งจิบน้ำชาข้างกองไฟเพื่อสนทนากัน ซึ่งทางเราก็ร่วมวงสนทนาด้วย พบว่ามีพี่น้องมูเซอจากต่างจังหวัดมาร่วมงานมากมายทั้ง จ.ตาก จ.เชียงราย ทุกคนต่างมาร่วมงานด้วยความสุขความยินดี เมื่อถึงเวลาของ นะเต๊าะ ที่จำต้องทำงานบ้านเพื่อเตรียมงานก็ถึงคราวของ นะแก ไกด์น้ำเที่ยวตัวน้อย ซึ่งก็ไม่ใช้ใครอื่นไกล นะแก ก็คือลูกสาวคนเดียวของ นะเต๊าะ นั่นเอง นะแก ได้นำเราเดินเที่ยวใกล้ๆบ้านก่อนเพื่อรอ นะเต๊าะ ตามมาหลังจากเสร็จงานบ้าน เวลาประมาณหนึ่งทุ่มตรง ทุกคนต่างพากันอาบน้ำแต่งตัวเพื่อเตรียมที่จะไปร่วมเต้นจะคึที่ลานจะคึกันอย่างพร้อมหน้า ที่นี่กลางคืนก็มีแต่ความเงียบสงบถึงแม้ไฟฟ้าจะเข้าถึงแล้วก็ตาม แต่ไม่ได้มีการใช้ไฟแสงสีมาประดับในการจัดงานแต่อย่างใด ทุกอย่างยังคงเป็นไปแบบดั้งเดิมทุกประการ และเมื่อรุ่งเช้าบ้านที่เป็นบ้านใหญ่ซึ่งก็คือบ้านของคุณปู่คุณย่า คุณตาคุณยายนั่นเอง ก็จะมีบรรดาลูกหลานไปรวมตัวกันแล้วทำการจุดประทัดและกระโดดเต้นกันบนบ้าน เป็นพิธีที่ดูแล้วทุกคนมีความสุขและมีความตั้งใจมาก งานปีใหม่ที่นี่เป็นปีใหม่ที่น่าภูมิใจยิ่งนัก สำหรับผมแล้วมันเป็นงานปีใหม่ที่มีความหมาย ทุกอย่างทุกพิธีการเข้ากับสภาพแวดล้อมทางสังคม ภูมิประเทศและชาติพันธุ์ ทุกอย่างดำเนินไปด้วยความเป็นตัวตนที่แท้จริง ไม่ได้มีการเสแสร้งหรือถูกดัดแปลงให้เป็นไปตามสมัยนิยม

ในการสะพายกล้องส่องธรรมชาติครั้งนี้ผมต้องขอขอบคุณมิตรภาพของชาวเผ่ามูเซอทุกๆท่านที่มีให้กับเรา ทุกอย่างเป็นที่ประทับใจมากตลอดเวลาที่อยู่ที่นั่นเหมือนเป็นส่วนหนึ่งของที่นั่นครับ ทุกคนปฏิบัติกับเราเหมือนเป็นคนในบ้านเดียวกัน ไม่คิดว่าเราเป็นคนแปลกหน้า ที่นี่คือธรรมชาติที่ควรเปิดหน้าต่างหัวใจมาส่องเพื่อค้นหาและศึกษาธรรมชาติของคน คนที่ดำเนินทุกอย่างให้เป็นไปตามธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมที่อาศัยอยู่ ไม่ต้องห่วงเรื่องความหรูหราหรือทันสมัย สำหรับสะพายกล้องส่องธรรมชาติต้องขอลาทุกท่านไปก่อนครับพบกันใหม่ครั้งหน้า

สวัสดีครับ
By SNOOM

Moser new year001-tile


Responses

  1. น่าภูมิใจนะ นะที่มีคนกลุ่มนหนึ่งยังให้ความสำคัญกับประเพณีปีใหม่นี้มาก เห็นแล้วอยากกลับบ้านนะ เพราะเราก็เป็นคนหนึ่งที่เป็นเผ่ามูเซอร์ จากบ้านมาทำงานตั้งไกล หลายปีแล้วที่ไม่ได้กลับไปร่วมประเพณีปีใหม่ หวังว่าปีนี้จะกลับให้ได้เลย คิดถึงบรรยากาศที่บ้าน ถึงไม่มีตึก อาคาร ปูนซีเมนต์ แต่ก็อุ่นใจ

  2. ครับผมเห็นด้วยมากๆ ครับถ้าได้กลับไปที่เชียงใหม่ ยังไงถ้าพอมีเวลาแวะมาสนทนาเรื่องทั่วไปกับผมได้ที่ร้าน digital2home สาขาใหม่นะครับ แล้วจะรอครับ คุณ อริสา

    จาก Snoom ครับ


ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

หมวดหมู่

%d bloggers like this: